Tham nhũng “VIP”

Tranh minh họa (Triển lãm Tranh biếm họa của Hội Mỹ thuật Việt Nam) Nói đến việc phải chịu sự điều chỉnh của Luật Đấu thầu, những gì phải đưa ra đấu thầu đều là những vấn đề lớn, được dư luận quan hoài, dùng tiền của nước, của dân như một dự án cho đích đầu tư phát triển sử dụng từ 30% vốn quốc gia trở lên trong tổng mức đầu tư; hoặc dùng dưới 30% vốn quốc gia nhưng từ 500 tỷ đồng vốn quốc gia trở lên trong tổng mức đầu tư...Hoặc mọi việc mua sắm dùng vốn nhà nước nhằm duy trì hoạt động thẳng tuột của các cơ quan quốc gia, đơn vị từ lực lượng vũ trang dân chúng, đơn vị sự nghiệp công lập, cho đến các tổ chức chính trị - tầng lớp, tổ chức chính trị - tầng lớp - nghề nghiệp.V.V.. Bấy lâu, vấn đề thực hành theo các quy định của luật pháp nhiều khi còn nhiều lỗ hổng. Như Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Ngô Văn Khánh công nhận, đấu thầu hiện vẫn là "câu chuyện có nhiều vấn đề”. Thông tin kết luận thanh tra trách nhiệm quản lý của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong việc thực hiện Luật Đấu thầu (trong tuổi từ 1-1-2009 đến 1-7-2011), của Thanh tra Chính phủ chỉ ra việc quản lý quốc gia về công tác đấu thầu của các ngành, các cấp đang có không ít những vi phạm, tội lỗi. Chuyện không phải hiếm khi nhà thầu năng lực thi công, năng lực tài cốt tử nhưng vẫn được chỉ định thầu đã dẫn đến tình trạng nhiều dự án bị kéo dài, đặc biệt là các dự án liên lạc. Đặc biệt, có tình trạng phổ thông ở một số địa phương và Bộ giao thông vận chuyển là đã chỉ định thầu cùng lúc nhiều gói thầu có giá trị lớn cho một số nhà thầu (như Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường, Tập đoàn Xuân Thành ở Ninh Bình)...Từ việc chỉ định thầu bất thường này dẫn đến nhà thầu bị quá tải, không đủ năng lực thi công, năng lực tài chính không đáp ứng yêu cầu về tiến độ của gói thầu, dự án kéo dài, hiệu quả kinh tế thấp, gây bức xúc về từng lớp ở địa phương... Không kể những dự án lớn, chỉ một dự án nhỏ ở địa phương, như đường vào khu du lịch Chùa Thiên Tây Trúc (huyện Đại Từ,Thái Nguyên) với 47,7 tỷ đồng nguồn vốn được trích từ trái khoán chính phủ và các nguồn huy động hợp pháp khác cũng có không ít dư luận. Từ việc "đánh đố” nhà thầu khi "công khai” mời thầu trên báo với thời kì bán hồ sơ, tổ chức đấu thầu trong vòng 16 ngày, nhưng lại rơi đúng vào thời gian nghỉ lễ mất 5 ngày. Bên cạnh đó là những đề nghị khắt khe khác. Và mặc dù khi chưa tổ chức, dư luận người dân đã bình rằng đã biết rõ ai trúng thầu.V.V. Dư luận luôn đặt câu hỏi, có những gì u tối phía sau những việc lớn, nhỏ kia? Năm 2005, Luật Đấu thầu đã được ban hành. Tuy nhiên như đánh giá của Chính phủ, hoạt động đấu thầu dùng nguồn vốn quốc gia cũng thể hiện một số bất cập, biểu thị nổi trội trên các mặt như: tính chuyên môn, chuyên nghiệp trong hoạt động đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một số địa phương; chất lượng, hiệu quả thực hành một số công việc chuẩn bị cho hoạt động đấu thầu chưa cao; vấn đề quản lý sau đấu thầu chưa được thực hành thẳng thớm và chưa được quan tâm đúng mức… nguyên cớ được chỉ ra lại là do những hạn chế của hệ thống luật pháp về đấu thầu, như các quy định về đấu thầu còn rải rác, thiếu tính đồng bộ và hợp nhất. Ví như Đấu thầu chọn lựa nhà thầu được quy định cả trong Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng và Luật Sửa đổi một số điều của các luật liên tưởng đến đầu tư xây dựng cơ bản (Luật số 38/2009/QH12); Đấu thầu theo phương thức mua sắm hội tụ được quy định tại Quyết định số 179/2007/QĐ-TTg, Thông tư số 22/2008/TT-BTC; Đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công quy định tại Quyết định số 39/2008/QĐ-TTg; Đấu thầu cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thì được quy định tại Nghị định số 31/2005/NĐ-CP, Quyết định số 256/2006/QĐ-TTg.V.V.Rất nhiều quy định, chồng chéo, thế nhưng một quy định như "tiêu chuẩn kỹ thuật” trong luật lại không có, dự thảo sửa đổi luật cũng không có, và như Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Công nghệ Phan Xuân Dũng đã chỉ thẳng ra rằng, đây chính là duyên cớ khiến nhà thầu sử dụng công nghệ lạc hậu, cũ, giá rẻ...Để thắng thầu. Vì sao biết rõ những lỗ hổng nhưng các cơ quan, những người có trách nhiệm lại không tìm cách xử lý "lấp lỗ” ngay? Ví như chuyện khó có "công trình xây dựng, liên lạc nào mà không đội giá, đội lên cả ngàn tỷ đồng nhưng rồi lại đâu vào đấy. Vấn đề này cơ quan quản lý, lãnh đạo cũng đã thấy rõ cả”- trằn trọc của Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cũng là Trăn trở của dư luận người dân. Đằng sau đó là những gì? trớ trêu thay, như chủ toạ QH đã rất thẳng thắn chỉ ra: "Đút lót, tiêu cực nhưng không bắt, không xử lý được, có bắt, có xử được mấy đâu...?”. Vấn đề là cần khẩn trương hoàn chỉnh, cụ thể các quy định luật pháp can dự. Bên cạnh đó, là vấn đề thực thi một cách rốt ráo, triệt để, nghiêm minh pháp luật trên ý thức vì nước, vì dân. Những vấn đề như làm luật, chính sách mang lợi ích nhóm, chỉ định, thông thầu, điều chỉnh giá, quy hoạch treo, hoang toàng... Thực thụ là tham nhũng kiểu VIP, là mối nguy lớn hại nước, hại dân. Phải chịu bổn phận nhưng bổn phận chính trong khắc phục lại trông đợi chính vào các VIP, những người đứng đầu. Kiên Long