Liên tục Nghịch lý chợ dân sinh

Ảnh minh họa. Nguồn: internet Ai cũng cần chợ và đâu cũng có chợ. Phong trào xây chợ, chỉnh trang chợ sôi động trên khắp miền quê đồng bằng, vùng núi cao, từ Bắc vào Nam, nở rộ nhất là trong các đô thị lớn, kéo theo bao toan tính, hy vọng và thất vọng lớn nhỏ cho người trong cuộc và cả người ngoài cuộc. Nhìn toàn cảnh cho thấy chợ thời nay sao nhiều nghịch lý. Nơi cần chợ thì mong đỏ con mắt mãi không có chợ hoặc để chợ xập sệ chờ kinh phí sang sửa cả chục năm. Nơi chợ mới xây xong thì để hoang hóa tới 5-7 năm vẫn chưa thành chợ. Thậm chí, không ít nơi tấc đất tấc vàng, ngay cả chợ cũ “lên đời” thành trọng điểm thương nghiệp tử tế hơn, to đẹp hơn, thì lại không còn là chợ nữa vì đìu hiu, số viên chức quản lý chợ đông hơn cả người bán, lẫn người mua, trong khi con ngõ hẹp hay chợ cóc ngay cạnh vẫn rộn rịp và quá tải. Hàng tỷ, hàng chục và cả hàng trăm tỷ đồng từ các nguồn đã được rót vào đầu tư xây chợ theo đủ phương thức mà chợ không thành chợ, trở nên hoang phí xót xa, dù nhìn từ giác độ chủ đầu tư hay lợi ích tầng lớp toàn cục. Nguyên do thì đa dạng: Nơi năng nổ và có điều kiện bao cấp ngân sách nhà nước thì xây “chợ nhà nước” vào vị trí không thích hợp, trên đồi cao hay ngoài bãi vắng, địa thế bất tiện nhiều mặt, thậm chí nhiều lỗi kiến trúc và xây dựng, thiếu kết nối hạ tầng, xa nguồn cung cấp hàng hóa, dịch vụ, nên “chả ma nào thèm đến”. Thậm chí, không ít nơi bất chấp quy hoạch và thực tiễn thị trường, vốn, hình thành phong trào đầu tư chợ dàn trải theo cơ chế “xin - cho”, tìm cách duyệt y dự án càng nhanh và càng “to tiền” càng tốt, chợ chưa xây xong thì thiếu kinh phí đành bỏ hoang; hoặc xây chợ xong, đánh trống khai trương và ghi thành tích, nhận bao thơ, huê hồng, hưởng “lộc” dự án và hết nhiệm kỳ rồi thì coi như hết bổn phận, “sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi”. Nơi nào doanh nghiệp nhảy vào đấu thầu xây “chợ tư nhân” hay ứng dụng phương thức tầng lớp hóa, kiểu nhà nước và tư nhân cùng làm, thì thường xuất hiện nhiều chiêu, trò biến tấu, khiến phí tổn đủ loại cho một chỗ bán hàng ở chợ mới đội lên từ 5-7-10 lần mức chợ cũ.Vé vào chợ quá đắt đỏ. Tiểu thương phải nộpcó nên lắp truyền hình an viênđủ loại tiền, nên không kham nổi, vẫn “bám trụ” chợ cũ, không chịu vào chợ mới, hoặc bức xúc, bãi thị. Thậm chí, nhiều người bị mất lợi quyền do cơ chế phân chia chỗ chợ không công bằng, minh bạch. Các vị trí đẹp bị rơi vào tay “người nhà” ban quản lý chợ không quen bán hàng, mà chỉ chuộng “xí chỗ” và buôn bán lại các ki ốt, vị trí đẹp trong chợ để kiếm lời như kinh dinh trên sàn giao du bất động sản thuần túy. Bị tiểu thương và người mua quay lưng, chợ không còn là chợ đúng nghĩa của nó và đứng trước nguy cơ “vỡ chợ” hoặc phải đổi thay công năng. Có thể nói, phàm cái gì "đẻ non" thường "chết yểu", hoặc trong tình trạng "dở sống, dở chết". Những nghịch lý chợ dân sinh là thể hiện đậm nét sự yếu kém, bất cập trong quản lý quốc gia về chợ dân sinh nói riêng và các công trình phục vụ dân sinh nói chung trên phạm vi địa phương, cũng như cả nước. Nói cách khác, tầm tư duy eo hẹp, mang tính nhiệm kỳ, thiếu tính hệ thống, thiết thực và khách quan; sự tùy tiện, thiếu nghĩa vụ trong quy hoạch và khai triển xây dựng màng lưới chợ; những biến tướng tinh vi hay trắng trợn của nhóm ích lợi …Tất cả đang chi phối, bóp nghẹt và làm sai lệch chợ dân sinh, vung phí tiền của, đất đai và các nguồn lực, gây nhiều bức xúc tầng lớp khác. Thực tế cho thấy, các cấp, các ngành và địa phương cần nghiêm chỉnh nhận thức lại, chủ động kiểm tra, đảm bảo cơ sở khoa học và thực tế của các quy hoạch, kế hoạch đầu tư phát triển chợ, lựa chọn cơ chế quản lý thích hợp, linh hoạt, sao cho ‘thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, cân đối các ích lợi giữa chủ đầu tư, tiểu thương, người mua và các đích kinh tế - tầng lớp khác; coi trọng các đề nghị thiết kế kỹ thuật, tiêu chuẩn hóa, phát triển các cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ kinh doanh chợ theo hướng đồng bộ, tạo thuận tiện và đảm bảo lợi quyền chính đáng cho cả người mua và kẻ bán; khuyến khích, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tiểu thương, hộ gia đình vào chợ kinh doanh đúng chức năng, ngành nghề với tổn phí thấp nhất; song song, nghiên cứu khai triển các giải pháp hành chính và thị trường tương trợ phù hợp, kể cả buộc di dời chợ cũ, chợ tự phát vào chợ theo quy hoạch. Chỉ khi đó, chợ mới thực thụ là chợ, phát huy được vai trò thiết yếu của chợ cả về vĩ mô và vi mô, trước mắt và lâu dài, cũng như giải quyết dứt điểm những nghịch lý về chợ dân sinh, tiết kiệm tiền của, đất đai, công sức của nhân dân và xã hội. Theo tapchithue.Com.Vn