Nhiều nhóm cộng đồng gian HIV/AIDS đã hình thành dưới các loại hình tổ chức KH&CN, hiệp tác xã (Sông Lam xanh, Hoa phượng đỏ, Hy vọng thăng bình), tổ hợp tác (Hy vọng An Giang, Đất mỏ Quảng Ninh), hộ kinh dinh (Vì ngày mai tươi sáng Hà Nội), doanh nghiệp (Công ty TNHH nên danh)… Ông Trần Minh Giới, Giám đốc Dự án Sáng kiến chính sách y tế đưa ra hướng đi thực tế hơn
Tuy nhiên, đại diện Bộ Y tế thừa nhận, ngoài những khó khăn kể trên, hiện còn những rào cản khác cần phải vượt qua. Về nguồn lực, các tổ chức có thể tổng kết và cùng chia sẻ mô hình tiếp cận, dùng ngân sách quốc gia hoặc chủ động tiếp cận nguồn ngân sách phê chuẩn hình thức hiệp đồng dịch vụ.
Mong muốn chung được ghi nhận từ cộng đồng vẫn là đơn giản hóa điều kiện và thủ tục thành lập; ban hành thêm văn bản quy phạm pháp luật dành cho các tổ chức, nhóm làm về HIV/AIDS. Họ là những thành viên "vô danh", những cá nhân thuộc chính cộng đồng người dễ bị tổn thương, hoạt động hoàn toàn tình nguyện, đại diện cho tiếng nói và lợi ích của chính cộng đồng mình. Năm 2013, nhóm mở thêm nhà hàng G-link, đó cũng là lúc hoạt động tham mưu dần đi vào ổn định.
"Họ thật sự là tâm, là gốc của Nỗ lực đối phó với HIV/AIDS", bà Xuân Lan nhấn mạnh. Nắm được ghi nhận Trong thời gian qua, các tổ chức xã hội đã hội tụ hỗ trợ hoạt động truyền thông, dự phòng, coi sóc và tương trợ cho người nhiễm, người bị ảnh hưởng bởi HIV tại cộng đồng. Dù là tổ chức phi chính phủ hay nhóm xã hội dựa vào cộng đồng và mạng lưới người sống chung với HIV/AIDS, lực lượng này đã có đóng góp quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ tại những lĩnh vực hoặc những vùng mà Chính phủ chưa lấp hết.
Ảnh: Lê tuấn Theo thầy thuốc Hàng Thị Xuân Lan, Phó Giám đốc trọng điểm Nâng cao chất lượng cuộc sống, những kết quả nói trên có được nhờ công sức không nhỏ của những cá nhân chủ nghĩa, nhóm người đã không quản ngại sự kỳ thị, không ngại bệnh tật và sự hạn chế của bản thân.
Khởi đầu với việc mở quán cà phê Glink Coffee vào năm 2011, nhóm này tiến hành các hoạt động tham mưu về HIV/AIDS, tư vấn tâm lý, pháp lý có thu phí. Áp dụng khung pháp lý hiện có Theo ông Lê Minh Thành, trưởng nhóm G-Link (hoạt động dưới danh nghĩa Công ty TNHH tham mưu nghiên cứu và phát triển nên danh), để nuôi dưỡng hoạt động tầng lớp, nhóm phải tự tìm nguồn kinh phí phê duyệt các hình thức kinh dinh.
Bên cạnh đó là việc huy động nguồn tài trợ bền vững. Thách thức đến từ sự kỳ thị, sự phân biệt đối - những rào cản lớn đối với việc cung cấp dịch vụ và sự dự có ý nghĩa hơn của người sống chung với HIV trong hoạt động buồng đại dịch.
Đó là thiếu phạm vi pháp lý nhất quán cho việc đăng ký, quản lý các tổ chức từng lớp nghề và đoàn thể dân chúng dự vào việc cung cấp dịch vụ, buồng dịch bệnh.
Vấn đề ở chỗ, các đề xuất trên không bảo đảm sự kiên cố về tính khả thi và thời kì thực hiện.
Hoạt động của các tổ chức từng lớp trong phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn.
Hiện giờ, sự tham gia của các tổ chức cũng chưa đồng đều, cốt tử giao hội ở khu vực thành thị, nhất là tại đô thị lớn; năng lực của một số nhóm còn hạn chế, đặc biệt là các nhóm tự lực. Nhìn chung, số tổ chức có thể tự lực như G-Link hiện không nhiều. Trong điều kiện ấy, có ý kiến cho rằng, dù rằng chưa hoàn thiện nhưng khung pháp lý hiện có đã đủ để thành lập và vận hành nhiều loại hình tổ chức xã hội.
Chẳng vậy mà tại phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng Liên hợp quốc về HIV/AIDS, người ta đã ghi nhận vai trò to lớn của các tổ chức xã hội tại Việt Nam trong việc cung cấp 51% - 75% dịch vụ chăm nom tại nhà cho người nhiễm HIV, 25% - 50% dịch vụ chăm nom cho trẻ mồ côi và bị ảnh hưởng bởi HIV, 25% - 50% dịch vụ dự phòng cho quan hệ tình dục đồng giới và thanh niên.
Bên cạnh đó, ông Trần Minh Giới cũng nhấn mạnh đề xuất: Cần một định nghĩa rõ ràng và bao quát hơn về "tổ chức từng lớp", trong đó cần mở mang cho các loại hình tổ chức KH&CN, hội, các mạng lưới và nhóm cộng đồng để các tổ chức này được tiếp cận nguồn ngân sách theo Điều 10 của Luật Ngân sách: quốc gia tương trợ một phần kinh phí cho các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội và tổ chức từng lớp - nghề nghiệp theo quy định của Chính phủ.
Bệnh viện 09 (Sở Y tế Hà Nội) chuyên coi sóc và điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS. Đó là các tổ chức xã hội vẫn có thể dựa trên khung pháp lý hiện hành, Vận dụng các văn bản quy bất hợp pháp luật hiện có để nối thành lập và đẩy mạnh hoạt động của mình; rà khung chính sách và chọn lựa vấn đề ưu tiên để giải quyết.
