Để gia tăng giá trị xuất khẩu, các DN chỉ có thể đổi thay phương thức sinh sản từ gia công sang FOB nhưng không phải dễ, đặc biệt là phải chủ động được nguồn nguyên phụ liệu
Từ đó, Tấn Minh, đã tiết giảm được nhiều thứ. Tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành dệt may đạt 15,09 tỷ USD, nhưng kim ngạch nhập cảng gần 11 tỷ USD, nên giá trị thặng dư chỉ còn 4,09 tỷ USD. Một số đơn vị bắt đầu chuyển sang may, trong đó có Tấn Minh, vì lúc trước, Đông Hồ là địa điểm Tấn Minh đặt cơ sở mắc dệt, nhuộm, in bông.
Thế nhưng, lượng doanh nghiệp (DN) có thể xâm nhập trực tiếp vào thị trường Mỹ lại không nhiều, phần đông là gia công cho những DN Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan khi họ chuyển dịch nhà máy từ Trung Quốc về Việt Nam với lợi thế hoài nhân lực rẻ.
Trong đó, tại thị trường Mỹ, nơi xuất khẩu lớn nhất, hàng dệt may Việt Nam chỉ chiếm khoảng 8%. Lao động ở quê không giống như lao động ở thành thị, họ làm việc cảm tính như là một nếp. Tấn Minh cũng là một trong những đơn vị tiếp cận bằng hình thức gia công cho các DN này, đến tuổi 2007 - 2008, một số khách hàng Mỹ đã bắt đầu tìm đến và đặt hàng trực tiếp với đơn vị.
* Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!. Đến thời khắc này, chúng tôi chỉ mới có thể gọi là bước đầu chính thức xâm nhập thị trường Mỹ dù rằng đây là thị trường rất tiềm năng và hầu hết các DN trong ngành đều muốn vào.
Từ việc này tôi nhận ra, đi một người vững chắc là dễ hơn đi nhiều người.
Nhưng đến năm 1993, địa điểm này không còn ăn nhập vì lý do môi trường, chúng tôi đành phải chuyển qua may mặc. Do đó, với rất nhiều DN tư nhân ngành may đang tham dự vào thị trường Mỹ thì đây cũng là một thách thức cho Tấn Minh và các DN may Việt Nam tham gia vào thị trường này.
Điều đáng nói là việc vận dụng LEAN tại các doanh nghiệp Việt Nam thuận tiện hơn so với một số nước vì văn hóa doanh nghiệp khác nhau, đốn là mối quan hệ giữa người quản lý và công nhân ở Việt Nam tốt hơn, mặc dầu điều kiện làm việc tương đương nhau.
DN tư nhân hoạt động trong ngành này tại TP. Nếu tính trên tổng số DN dệt may, Việt Nam với gần 6. Nguyên phụ liệu trong nước mới chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu sinh sản của ngành dệt may nên thặng dư giá trị của ngành khó được cải thiện. Giữa Sài Gòn, những người còn xứ Quảng đã đã phát triển được nghề truyền thống và sống ấm no bằng nghề cha truyền con nối này. LEAN được vận dụng lần trước nhất tại Hãng Toyota, Nhật Bản những năm 1980.
Đồng thời, có thể đảm bảo cho người cần lao một điều kiện sống vững bền, trong khi nếu phải hội tụ vào khu công nghiệp thì người công nhân khó thực hiện được nhu cầu giản đơn của cuộc sống bình thường với gia đình họ.
Hằng ngày cứ 16 giờ 45 là công nhân ra về, nên mọi việc riêng của gia đình đều được chuyển sang chiều và tối, để từ đó công nhân sắp xếp thời kì cho công việc tại xưởng may. Thật kiêu hãnh là các nhà máy của Tấn Minh cũng được công nhận là mô hình hạp góp phần xây dựng nông thôn mới (giải quyết được cần lao tại địa phương).
Và khi chuyển qua ngành may đến nay chúng tôi khôn xiết vất vả. Ở đây, vai trò của các ngành chức năng rất quan yếu, nếu từng DN tự làm sẽ không giải quyết được những vấn đề mang tính tổng thể.
Gần đây, một số DN trong nước đã đi theo hướng phát triển thương hiệu riêng nhưng chỉ một vài DN có đủ điều kiện cạnh tranh với sản phẩm cao cấp nước ngoài.
- Năm 2007, tôi đặt nhà máy trước hết ở Quảng Nam. Thứ nhất, trước khi về miền Trung, mỗi năm Tấn Minh phải thuê tối thiểu 8 - 10 chiếc xe khách để chở công nhân về quê ăn Tết vào ngày 25 âm lịch, rồi sau đó lại phải thuê xe đón công nhân trở vào làm việc tiếp. * Được biết, ông từng có thời kì làm việc trong lĩnh vực giáo dục, sao tự dưng lại chuyển sang làm thợ nhuộm và nay là may mặc? - Năm 1985, tôi bắt đầu chuyển hẳn sang dệt nhuộm vì đơn giản đây là nghề truyền thống của gia đình, đã đến lúc cần phải duy trì và phát triển.
Tụ họp có ưu điểm là dễ quản lý nhưng không thuận với quy luật của thiên nhiên. Và hàng hóa của DN được xuất trực tiếp sang New York (Mỹ) theo hình thức phụ liệu trong nước, vải du nhập. Duyên do là các loại vải chính để sản xuất hàng xuất khẩu phần lớn vẫn phải nhập khẩu.
* Thế còn bí quyết quản lý hàng ngàn lao động của ông? - Tôi học được điều này như sau: Công nhân cần phải được truyền cảm hứng và cần phải được chịu nghĩa vụ.
Còn việc tụ hội lại để tạo thành một khu xử lý nước thải, tôi cho rằng chỉ mang tính giải quyết nhất thời mà thôi. * Là một trong số ít doanh nghiệp xuất khẩu hàng dệt may vào thị trường Mỹ, đến nay, Tấn Minh đã đủ tự tin về mẫu mã, kỹ thuật chưa? - Dù 90% hàng hóa của Tấn Minh xuất khẩu vào thị trường Mỹ, nhưng thực tiễn hệ thống nhà máy chỉ mới hoạt động khoảng 60% công suất.
* Ông đã phải rời khỏi ngành nhuộm vì lý do môi trường và gắn bó với ngành "công nghiệp đạp máy khâu" nhiều năm qua, nên hiểu thế nào về phát triển vững bền, thưa ông? - Nói về môi trường thì lâu nay DN chúng ta được "miễn phí” quá nhiều rồi, nay cần phải có bổn phận hoàn trả cho từng lớp.
Ông dùng hình ảnh con tằm nhả tơ để nói về sự đeo đuổi ham nghề của mình. Đây là triết lý sinh sản tinh gọn nhằm loại bỏ phao phí trong sản xuất. Trong khi đó, tại Nhật Bản, nhiều nhà máy sinh sản bên cạnh nhà dân, bên cạnh những vườn cây, công nhân gần như làm việc và sống với những nhà máy này. 000 DN và hộ cá thể trên cả nước, thì chưa có đến 8% DN xuất khẩu trực tiếp vào thị trường Mỹ.
Để thời trang hóa ngành dệt may, cần rất nhiều nhân tố, như nguồn nhân công, mở rộng sản xuất, thương mại, văn hóa. * Những người con xứ Quảng lại trở về xứ Quảng cũng là chuyện thích thú và nhiều người muốn biết. Đọc E-paper Cứ bền chí rồi cơ hội sẽ tới Chỉ hai chữ Việt Nam đã làm tôi sung sướng rồi! Lý thuyết một gang, thực tiễn một dặm Phải làm thì mới rút được kinh nghiệm Ảnh: chim báo bão * dù rằng là một trong 5 nước cung ứng hàng dệt may hàng đầu thế giới nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu của hàng dệt may Việt Nam chỉ chiếm khoảng 4% - 5% thị phần nhập khẩu toàn cầu.
Sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Tấn Minh có hơn 5 năm kinh nghiệm xuất khẩu sang thị trường Mỹ với các mặt hàng thời trang nữ như áo vest, đầm, váy, áo kiểu các loại. Ở Tấn Minh hiện, mỗi công nhân làm được nhiều việc cùng lúc, hạp với thời kì họ có trong ngày chứ không phải làm việc theo thời kì của sản phẩm như trước.
* "Quảng Nam hay cãi", chưa kể đưa nhà máy về nơi cần lao chưa có tác phong lao động công nghiệp nhiều khi lại là một quyết định mạo hiểm. * Đó có phải là lý do khiến ông tìm hiểu và mạnh dạn vận dụng Hệ thống sản xuất tinh gọn LEAN vào sản xuất? - LEAN viết tắt của Lean Manufacturing. Hành trình của người con xứ Quảng trở về xứ Quảng và sang Mỹ rất dài trong câu chuyện của Giám đốc Lê Trung Hoan nhưng được kết lại ngắn gọn bằng mấy chữ "tình người", "tình quê”.
Người lao động cần phải được trao cho nhịp để thành công và thất bại với chính sức của bản thân chứ không phải trở nên những cỗ máy được điều khiển. Không ai bảo vệ môi trường một cách vững bền hơn chính những người dân thụ hưởng môi trường đó.
Cả năm nhà máy của Tấn Minh đều đặt ở tỉnh Quảng Nam, trong khi việc đặt nhà máy, đặc biệt đối với ngành may mặc, ở những địa phương như Đồng Nai, Bình Dương, Long An.
Một câu hỏi cũ: Theo ông thì chúng ta nên tiếp tục gia công hay tìm cách nhập vào chuỗi giá trị gia tăng trên thế giới? - Việt Nam nằm trong danh sách 10 nhà nước dẫn đầu xuất khẩu hàng dệt may trên thế giới.
- Cần lao trong ngành may của Công ty Tấn Minh trước đây phần nhiều xuất phát từ miền Trung. HCM cũng không còn được mấy, một số DN may thành công ngày hôm nay đều đi lên từ vốn nhà nước và đa phần là chuyển dần sang cổ phần hóa. Quy trình, máy móc không thể thay thế được tình người.
Thứ hai, Quảng Nam là quê hương tôi. Trước những khó khăn liên tục ập đến như thế, ngành nghề truyền thống đã dần lụi tàn và mai một dần. Nếu có dịp tới đây bạn sẽ thấy giữa trưa Hè mà vẫn chưa thấy màng tang vì khói bụi từ các khu công nghiệp phủ kín cả khu vực.
Cho nên, DN Việt Nam buộc phải xuất hàng sang Mỹ theo hai hướng, một là gia công, hai là chào bán cho các công ty trung gian. Chính nên chi, tôi dời nhà máy về quê gần với người cần lao hơn.
Trước hết là gặp khó khăn về tác phong làm việc. Những tấm vải dệt của Bảy Hiền cũng từng nức tiếng một thời cho đến khi vải ngoại, vải giá rẻ Trung Quốc tràn vào đã tạo nên trở lực cho những DN, cơ sở dệt nhuộm tại đây. Dù ngã rẽ này như thế nào thì tôi cũng đang có một công việc nhiều thử thách mà cũng rất thú nhận. * Và mục tiêu kinh dinh của thế cục ông? - mục tiêu của nhà quản lý không phải chạy theo lợi nhuận, mà là tạo nhịp cho sự cải tiến sản phẩm và trí não người cần lao, cũng như truyền cảm hứng nhằm tạo ra các sản phẩm, dịch vụ hữu ích cho tầng lớp.
Thị thành công xưởng Quảng Châu (Trung Quốc) là một ví dụ. Có thể nói, việc đổi thay nếp, tập tục ở địa phương nông thôn là cả một vấn đề, khi nào vượt qua nhân tố này là có thể chạm được chân trên con đường phát triển của sự bền vững.
Tấn Minh chọn Quảng Nam vì hai lý do. Mâu thuẫn này được giảng giải thế nào, thưa ông? - Kim ngạch xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2013 đạt 3,24 tỷ USD, tăng 16,05% so với cùng kỳ năm ngoái.
Cũng như Quảng Châu, Trung Quốc có những vùng sinh sản tụ hợp bị hoang mạc do môi trường bị ô nhiễm nặng nề. Trước đây, làng dệt Bảy Hiền vốn là một trong những nơi cung cấp sản lượng vải nhiều nhất cho cả nước. Bởi với ngành may không dễ gì trội lên được. * Nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành dệt may và da giày than phiền là giờ kiếm lời một USD cũng khó.
Tuy nhiên, doanh thu hàng may mặc của Tấn Minh chỉ mới cán mốc bình quân khoảng 4,8 triệu USD/năm. Đang làm nếu có giỗ chạp, chuyện riêng là họ xin nghỉ, đôi khi đến trễ hoặc nghỉ làm nguyên ngày. Con người có thể rời quê hương nhưng không thể đem quê hương ra khỏi con người. Chúng tôi bắt đầu ứng dụng phương pháp này sau hai năm dời nhà máy về quê. Nhưng cũng nhờ sự cảm thông và san sẻ của các cấp địa phương, đã tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh mỗi sáng trong huyện khá tốt, nên người lao động quen được, sắp xếp thích nghi với việc chuyển đổi và dần dần cũng thấm.
Đây là thị trường không dễ dàng vì đòi hỏi DN những điều kiện về chất lượng, uy tín và theo những quy định rất nghiêm ngặt.
Hãy giữ cho đẹp cái tình người, rồi chính cái tình người đó sẽ nhắc và gắn kết chúng ta mỗi khi gặp một vấn đề nào đó.
