Tôi đã lưu giữ chúng rất cẩn thận trong nhiều năm qua”
Hoàng Phương. Một bức thư bà viết thể hiện rõ tấm lòng son với chồng: “Tương lai với chúng mình khổ ư? Chúng ta có như ai mà mê sang giàu? ý thức, lý tưởng thì quyết vững bền, không như những thứ ái tình xốc nổi, yêu vì danh, lợi, tài, sắc”.
Bức thư nào cũng biểu lộ sự nhớ nhung, quan tâm của người vợ trẻ với người chồng phương xa. Bà Thái mất, Đại tướng sốc lắm! Khi về nước ông cũng rất vất vả trong việc đi tìm nơi mai táng của bà, vì thời đó người chết trong tù (có thông báo cho rằng bà Thái, sau khi nhiễm thương hàn trong Hỏa Lò đã được địch chuyển qua nhà thương, nay là Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) và hy sinh tại đây - PV) như thế chẳng biết phần mộ ở chỗ nào.
Câu nói ấy, tình cảm ấy với người vợ đầu được Đại tướng nhắc lại nhiều lần trong những năm sau này. Đại tướng Võ Nguyên Giáp và người vợ đầu - liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái. Gần như tất tật số thư được bà Quang Thái xưng hô một cách rất tình cảm bằng tên gọi là “Giáp” với “Thái”, chỉ một số ít thư bà Quang Thái gọi nhân tình là “anh”. Hiện mới đúng là tình ái chứ không phải ái tình 6 tháng trước kia…”.
Cứ vào tháng ngày ghi trên thư và những nội dung trong thư cho thấy, hầu như ngày nào hai người cũng có sự giao thông. Họ đã trao gửi cho nhau bằng những cánh thư chất chứa thương. Trong một lá thư hiếm hoi bà gọi chồng mình là “anh”: “Anh đã khỏe hơn chưa? Anh có mang theo gương không đấy? Hãy thử soi xem nước da có tốt hơn không?”.
Ở đó, toát lên một góc khác, rất con người và rất đời thường của Đại tướng mà ít người biết được. Bữa nay không viết dài nữa… Ruột Thái đang rối lên đây. Óc loạn lên đây… Cơn buồn kéo đến!. Sao không bao giờ tôi viết được một bức thư vui? Buồn cười!”.
Con Anh đã ngủ từ lúc 8h
Khi ấy, bà Quang Thái ở Vinh (Nghệ An) còn Võ Nguyên Giáp ở Hà Nội. Giáp sẽ trách Thái… làm gì cũng không cố định. Các bức thư được người nữ giới đặc biệt này viết cho bồ, sau đó là cho chồng vô cùng xúc động. Đại tướng bảo tôi xếp lại và giữ cẩn thận cho ông. Một bức thư gửi chồng, bà Quang Thái viết: “Tối hôm qua viết dài đọc lại thấy không vui Thái lại xé bỏ. Nói về những bức thư này, Đại tá Nguyễn Huy Văn nhận xét: “Tôi thấy thư có lời văn rất đương đại.
Ảnh: HP Tuy nhớ nhung, buồn thương nhưng người vợ ấy luôn một lòng hướng về chồng.
Bà kể những chuyện diễn ra xung quanh mình một cách tình thực và nói về tình cảm lứa đôi với tư duy khá đương đại.
Một bức thư tràn trề yêu. Cho nên, đa phần những bức thư ấy mang âm hưởng buồn mà người viết cũng tự nhận vờ vĩnh đó. Hay một thư khác, bà viết: “Nhờ 6 ngày nay mà Thái hiểu Giáp hơn và có tình ái khắn khít hơn xưa.
Đại tướng thảng hoặc lại thở dài nói: “Anh thương chị Thái lắm!”. Thái không biết ai đi chung quanh mình nữa.
Đại tá Huy Văn tuy không phải là cán bộ trong Văn phòng Đại tướng nhưng ông khá thân cận với tướng Giáp.
Đại tá Huy Văn cho biết, Đại tướng vốn rất quý những bức thư ấy và ông thường nói chuyện về người vợ đầu trong trăn trở
Ảnh tư liệu. Bức nào cũng ngập tràn tình đôi lứa. Nhớ những lần Thái tiễn Giáp ở Vinh ra Hà Nội, vừa đi như đi “trong mộng”.
Đại tá Huy Văn xúc động nói về mối tình của Đại tướng với người vợ đầu: “Họ đã sống trong xa cách. Họ chia tay nhau bên đường Cổ Ngư và xa nhau mãi mãi, vì sau đó bà Thái bị thực dân Pháp bắt giam ở Hỏa Lò rồi hy sinh trong tù.
Người thủ thư đặc biệt Hơn 100 bức thư của liệt sỹ Nguyễn Thị Quang Thái gửi người chồng Võ Nguyên Giáp được Đại tá Nguyễn Huy Văn (Ban liên lạc Việt Nam phóng thích quân) lưu giữ. Về ẵm con, tắm cho con rồi Thái bế nó đi rong trong nhà mãi.
Những năm Đại tướng còn khỏe mạnh, ông thường qua Văn phòng Đại tướng giúp việc sắp đặt tài liệu và đồ đoàn. Mãi sau Đại tướng mới tìm thấy và đưa hài cốt của bà về nghĩa trang”. Ông kể: “Bên ấy tài liệu nhiều quá. Một lần Đại tướng bảo tôi xếp lại tài liệu ở một cái tủ thì tôi tìm thấy những bức thư này.
Đại tá Nguyễn Huy Văn lập bàn độc tướng Giáp. Tôi đã đi sao chép chúng ra và gửi lại bản gốc cho cô Hồng Anh (con gái đầu của Đại tướng và liệt sỹ Nguyễn Thị Quang Thái, đã tốn năm 2009 - PV) vì tôi nghĩ bản gốc nên để cô ấy giữ là phù hợp nhất”.
Có bức thư khi hai người đã hôn phối, bà kể đến cô con gái đầu lòng bằng câu chữ vừa yêu vừa có ý hờn trách: “. Nó vừa giở mình nằm nghiêng như người lớn… Giáp có biết lúc ở ga về Thái nghĩ gì không?.
Đây là tuổi hai người bắt đầu yêu nhau rồi thành hôn. Chúng tôi đã có may mắn được tiếp cận với những bức thư ấy từ một người lính già thân cận với Đại tướng.
